Hai hình thức ưu đãi phổ biến nhằm thu hút khách hàng và thúc đẩy doanh số bán hàng chính là giảm giá hàng bán và chiết khấu thương mại. Trong kế toán, hai khái niệm này có bản chất và cách hạch toán khác nhau. Phân biệt rõ hàng giảm giá và chiết khấu thương mại sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn áp dụng hình thức nào để phù hợp với mô hình kinh doanh của doanh nghiệp.
1. Chiết khấu thương mại là gì?
Chiết khấu thương mại là khoản giảm giá mà doanh nghiệp dành cho khách hàng khi họ mua hàng với số lượng lớn hoặc đạt các điều kiện mua hàng theo chính sách bán hàng của doanh nghiệp. Khoản chiết khấu này thường được quy định rõ trong hợp đồng hoặc chính sách bán hàng trước khi giao dịch diễn ra.
Ví dụ, doanh nghiệp có chính sách chiết khấu 5% cho khách hàng mua trên 100 sản phẩm hoặc chiết khấu theo doanh số trong một khoảng thời gian nhất định. Khi đó, khoản chiết khấu thương mại sẽ được tính trực tiếp vào giá bán và làm giảm doanh thu của doanh nghiệp.
Trong kế toán, chiết khấu thương mại thường được phản ánh vào tài khoản chiết khấu thương mại để theo dõi riêng trước khi xác định doanh thu thuần.
>>> Có thể bạn quan tâm: Những lưu ý về cách hạch toán chiết khấu thương mại
2. Hàng giảm giá là gì?
Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ giá bán cho khách hàng sau khi hàng hóa đã được bán ra, thường phát sinh khi hàng hóa có vấn đề như kém chất lượng, sai quy cách, không đúng tiêu chuẩn hoặc không đúng thỏa thuận ban đầu.
Khác với chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán không phải là chính sách bán hàng áp dụng từ đầu mà thường phát sinh sau khi giao dịch đã hoàn tất và khách hàng phản ánh về chất lượng hoặc tình trạng của hàng hóa.
Ví dụ, doanh nghiệp bán một lô hàng cho khách nhưng sau đó phát hiện một số sản phẩm bị lỗi hoặc không đạt tiêu chuẩn, doanh nghiệp có thể giảm giá một phần giá trị đơn hàng để đảm bảo quyền lợi cho khách hàng.
Trong kế toán, khoản giảm giá này sẽ được ghi nhận vào tài khoản giảm giá hàng bán, từ đó làm giảm doanh thu của doanh nghiệp trong kỳ.
3. Cách hạch toán chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán
Trong kế toán, việc hạch toán đúng hai khoản này giúp doanh nghiệp phản ánh chính xác doanh thu thực tế.
Đối với chiết khấu thương mại, khi phát sinh khoản chiết khấu cho khách hàng, kế toán sẽ ghi nhận khoản giảm trừ doanh thu tương ứng theo quy định trong hệ thống tài khoản kế toán. Sau đó, khoản chiết khấu này sẽ được trừ vào doanh thu để xác định doanh thu thuần.
Trường hợp trừ trực tiếp vào công nợ khách hàng:
- Nợ TK 5211 – Chiết khấu thương mại
- Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (giảm thuế đầu ra)
- Có TK 131 – Phải thu của khách hàng
Trường hợp trả lại tiền cho khách hàng:
- Nợ TK 5211 – Chiết khấu thương mại
- Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp
- Có TK 111 / 112
Giảm giá hàng bán thường phát sinh sau khi doanh nghiệp đã ghi nhận doanh thu. Khi khách hàng được giảm giá do chất lượng hàng hóa không đạt yêu cầu, kế toán sẽ ghi nhận khoản giảm trừ doanh thu tương ứng để điều chỉnh doanh thu thực tế.
Nếu trừ vào công nợ:
- Nợ TK 5213 – Giảm giá hàng bán
- Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp
- Có TK 131 – Phải thu khách hàng
Nếu trả tiền lại cho khách:
- Nợ TK 5213 – Giảm giá hàng bán
- Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp
- Có TK 111 / 112
Cuối kỳ kế toán phải kết chuyển giảm trừ doanh thu để xác định doanh thu thuần:
- Nợ TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
- Có TK 5211 – Chiết khấu thương mại
- Có TK 5213 – Giảm giá hàng bán
Chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán đều là các khoản làm giảm doanh thu trong hoạt động kinh doanh, nhưng chúng khác nhau về bản chất, thời điểm phát sinh và cách hạch toán kế toán. Việc phân biệt rõ hai khái niệm này giúp doanh nghiệp ghi nhận doanh thu chính xác, quản lý hoạt động bán hàng hiệu quả và tuân thủ đúng các quy định về kế toán và thuế.
>>> Tham khảo: Phần mềm kế toán quản trị BRAVO hỗ trợ công tác hạch toán, kế toán thuế hiệu quả
